MİLLİ NÜKLEER SANTRAL ve YERLİLEŞTİRME

Prof. Dr. Adem ACIR Gazi Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Enerji ülkelerin kalkınmasında en önemli araç ve insan hayatında giderek önemi artan vazgeçilmez bir olgudur. Gelişmekte olan ülkelerdeki hızlı nüfus artışı ve sanayileşme enerjiye olan talebin hızla artmasına sebep olmaktadır. Enerji, üretimde zorunlu bir üretim faktörü olup bir ülkenin ekonomik ve sosyal kalkınma potansiyelini yansıtmakta olan temel göstergelerden biridir. Enerji tüketimiyle sosyal kalkınma arasında doğrusal bir ilişki olup, ekonomik gelişme ve refah artışıyla enerji tüketiminin de arttığı görülmektedir. Enerji; kimyasal, nükleer, mekanik (potansiyel ve kinetik), termal (ısıl), jeotermal, hidrolik, güneş, rüzgâr, elektrik enerjisi gibi değişik şekillerde bulunabilmekte ve uygun yöntemlerle günlük yaşamda kullanılabilir hale dönüştürülmektedir. Bugün kullandığımız enerjinin büyük çoğunluğu, dönüştürülebilirliklerine göre birincil enerji kaynakları şeklinde olup petrol, kömür, doğalgaz gibi fosil yakıtlar ile yenilenebilir enerji kaynaklarından temin edilmektedir.   Dünyada ve Türkiye de üretilen elektriğin enerji kaynaklarına göre dağılımı ( IEA 2012, TEİAŞ 2012)   Dünyada elektrik üretiminde kömür ilk sırayı alırken, ikinci sırada doğalgaz gelmektedir. Ülkemizde ise doğalgaz ilk, kömür ikinci sırada yer almaktadır. Ülkemizin 2023 hedefi, dünyanın ilk 10 ekonomisinden biri olmak, 10.000 $ olan kişi başına milli geliri 25.000 $  çıkarmak, ihracatı 500 milyar Dolara çıkarmaktır. Ülkemizde, doğalgazın %98'i, petrolün % 92’si ve kömürün % 30’u ithal edilmektedir. 2023 ekonomi hedefini destekleyecek yerli ve yenilenebilir kaynakları incelendiğinde % 72 oranında enerji ithalat bağımlılığı ile karşı karşıya kalınmaktadır.   Ülkemizin mevcut mevcut fosil enerji kaynaklarının yetersizliği gerekse yenilenebilir enerji kaynaklarının süreklilik göstermemesi gerçeği göz önüne alındığında, giderek artan hızlı nüfus artışı ve sanayileşmede temel yükü karşılamak amacıyla, süreklilik gösteren alternatif bir enerji kaynağın gerekliliği vazgeçilmezdir. Bu vazgeçilmez enerji kaynağı da, nükleer enerjidir. Belirtmek isterim ki, yenilenebilir enerji, nükleer enerjinin rakibi değil, tamamlayıcısıdır. Dünyada ve ülkemizde üretilen elektriğin enerji kaynaklarına göre dağılımı incelendiğinde, dünyanın elektrik üretim kaynaklarından nükleer enerjinin payı %14 civarında iken, Türkiye’nin nükleer enerjiden henüz faydalanamadığı görülmektedir. Dünya Nükleer Enerji Kurumunun 2014 yılı verilerine göre; dünyada nükleer santrallerden elektrik enerjisi üretimi 2359 milyar kWh olup, elektrik enerjisi üretiminde nükleer enerjiden en fazla yararlanan ülke Fransa (%73.3)’dır. 2014 yılı itibarıyla dünyada işletmede bulunan nükleer reaktör sayısı 436 ve bu reaktörlerin kurulu gücü 376.302 MW’dır. Ayrıca inşa halinde 71 nükleer reaktör ve 2030 yılına kadar planlama aşamasında 174 nükleer reaktör bulunmakta olup bunların toplam güç kapasiteleri sırasıyla 74 614 MW ve 191 270 MW’dır3. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Rusya Hükümeti arasında anlaşılan ve Türkiye’de 2013-2014 yılında Mersin Akkuyu’da yapımına başlanacak dört üniteden oluşan toplamda 4800 MW kapasiteli VVER-1200 nükleer santralin 2018-2021 yılları arasında faaliyete geçmesi planlanmaktadır3,4. Ayrıca Sinop’ta 4480 MW kapasiteli dört üniteden oluşan ATMEA-1 nükleer santralin kurulumu 3 Mayıs 2013 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Japonya Hükümeti arasında Sinop’ta Nükleer güç santrali tesisine ve işletimine dair anlaşma imzalanmıştır. Ve en önemlisi ise ülkemizde üçüncüsü olması planlanan MİLLİ NÜKLEER SANTRAL projesi ve NÜKLEER SANTRAL YERLİLEŞTİRİLMESİ…. Ülkemizde kurulacak olan Nükleer güç santralleri, elektrik tüketim talebinin karşılanmasının yanı sıra, 2023 hedeflerinde yer alan, kişi başına milli gelirin 25.000 $ çıkarılması ve dünyanın ilk 10 ekonomisi arasında yer alabilmesi için bir zorunluluktur. Ayrıca,  ülkemizde nükleer santrallerin kurulumu enerji ihtiyacını gidermesinin yanı sıra ileri düzey teknoloji ile tanıştıracaktır. Daha da ötesi nükleer santral proje ve kurulumlarında Türk Sanayisi ve Endüstrisi yer alacak, ayrıca Nükleer santrallerin yerlileştirilmesinde söz sahibi olacaktır. Böylece endüstriye sağlayacağı dinamizmle ve istihdam imkânıyla birlikte Türkiye Cumhuriyetinin sanayisine, endüstrisine önemli derece katkı sağlayacaktır. Kurulacak nükleer santral projeleri ve inşasında Türk Mühendislerin istihdamı, yerli ekipmanların kullanılması ve ileri teknoloji ile sanayicimizin tanışması ile nükleer santrallerin yerlileştirilmesi politikası yeni dinamizm kazanacaktır. Şu anda Enerji Bakanlığı açıklamalarına göre 350 ve üzeri yerli sanayi kuruluşunun, nükleer enerji, nükleer enerjinin yerlileştirilmesine katkıda bulunmak üzere nükleer santral yapımında tedarikçi olma konusuna yoğun ilgi gösterdikleri belirtilmiştir. Bu durum ülke ekonomisi ve sanayisi için önemsenecek derecededir. Nükleer güç santrali proje ve kurulumunda mevcut yerli sanayiciden faydalanılması, geliştirilmesi ve ilgili standartların oluşturulması vb. gibi sektörel yol haritasının çıkarılması ve nükleer santral teknolojisini yerlileştirmesi ülke ekonomisine büyük katkıda bulunacaktır.   Sayın Başbakanımız Ahmet Davutoğlu, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığındaki bilgilendirme toplantı sonrası, enerjinin arzını güvenceye almak için nükleer enerjinin şart olduğunu söyleyerek, 'Üçüncü nükleer santrali 2018-2019'dan itibaren yüzde 100 milli bir şekilde yapma konusunda gerekli çalışmaları başlatma talimatı vermiştir. Bu açıklama, ülkemiz 2023 hedefleri açısından tarihi bir açıklamadır.  Bu açıklama, nükleer teknolojinin ülkemize kazandırılmasında, nükleer yerlileştirmede, endüstride, sanayide ve nükleer teknoloji alanında eğitim veren/alan insan unsuruna akademik anlamda motivasyon sağlanmasında büyük katkı sağlamış ve sağlayacaktır.   Enerjide 2023 yılının ülkemizin tam bağımsızlık yılı olması ve nice yüzde 100 milli enerji politikaları dilek ve temennilerimle.